Vruchtgebruik eigen woning

In het verleden hebben veel mensen de ouderlijke woning aan hun kinderen overgedragen. De ouders bleven er wonen en de kinderen hadden het (blote) eigendom. De ouders kregen dan een zogenaamd zakelijk recht van gebruik en bewoning. Dit was sinds 2001 al niet meer voordelig en in 2010 is de regeling zelfs nadelig geworden. In 2011 is de regeling weer iets aangepast, waardoor de pijn er niet meer is.

Vruchtgebruik eigen woning sinds 2001

Na invoering van de Wet IB 2001 moesten de kinderen de woning aangeven in box 3. Het belangrijkste doel - het besparen van erfbelasting - bestond nog wel. Bij overlijden van de ouders was de waardeaangroei van het (blote) eigendom naar (vol) eigendom belastingvrij. Dit alles stond in een oud besluit (resolutie van 30 november 1964, BNB 1965/96).

Wijziging vruchtgebruik in 2010

Sinds 1 januari 2010 is er een nieuwe wet (de Wet Schenk- en Erfbelasting). De resolutie verdween van tafel en dit had tot gevolg dat er over de waardeoverdracht belasting moest worden betaald, dit zelfs vanaf het moment dat de woning (in een ver verleden) aan de kinderen was overgedragen. Omdat dit tot grote problemen zou kunnen leiden, is de wetgeving aangepast, immers je kunt niet zomaar (als betrouwbare overheid) wetgeving met terugwerkende kracht aanpassen.

Wijziging vruchtgebruik in 2011

De staatssecretaris heeft op 18 oktober 2011 een aantal toezeggingen gedaan. De vragen en antwoorden kunt u hier nalezen.
De volgende conclusies kunnen hieruit worden getrokken:

Er komt alsnog overgangsrecht voor situaties van vóór 1 januari 2010.
Bij overlijden mogen de erfgenamen uitgaan van de lage waarde ten tijde van de overdracht van de woning (in het verleden).
De waardestijging van de woning tussen 1 januari 2010 en het overlijden wordt wel belast met erfbelasting.
Dit geldt ook voor situaties die inmiddels zijn omgezet in huur.
Een en ander zal worden vastgelegd in een nog uit te vaardigen besluit.
De kosten worden gedekt door eenmalig de indexatie van de vrijstellingen en de eerste tariefschijf achterwege te laten.
Daarnaast zal het besluit van 6 januari 2011 betreffende de zakelijkheid van de huur in familieverhoudingen worden versoepeld, waardoor de te hanteren huurwaarde ter grootte van 6% van de WOZ waarde wordt genuanceerd.

Conclusie

Veel commotie had kunnen worden voorkomen door in 2010 een juiste wet in te voeren. Je kunt niet met terugwerkende kracht wetgeving in negatieve zin aanpassen. Stelt u zich eens voor dat uw werkgever met terugwerkende kracht tot 1970 uw salaris met 5% gaat verlagen, dit zou belachelijk zijn, evenzo speelt dit bij deze wetgeving.

Rekenvoorbeeld vruchtgebruik

Max krijgt in 1980 de blote eigendom van de woning in Hengelo die tot op dat moment van zijn ouders is. De woning heeft een waarde van € 200.000. Het vruchtgebruik heeft een waarde van € 120.000, Max krijgt dus € 80.000. Zijn beide ouders overlijden in 2011, de woning is nu € 400.000 waard. Tot 2010 zou Max vrijwel geen belasting betalen bij verkrijging van de woning. Door de wetswijziging in 2011 zou hij ongeveer € 80.000 aan erfbelasting moeten betalen. Nu gaan we terug naar de situatie van vóór 2010, dus geen heffing, een mooi voordeel !