Controletechnieken Belastingdienst

Als fiscaal jurist ben ik regelmatig betrokken bij boekenonderzoeken die door de Belastingdienst worden ingesteld. Wij worden veelal door de cliënt, het administratiekantoor of de accountant ingeschakeld. Een goede voorbereiding en deskundige begeleiding kan veel problemen voorkomen. In dit artikel een overzicht van de controletechnieken van de Belastingdienst.

Basis voor uw administratie

Zorg ervoor dat de administratie een verzorgde indruk maakt, een inspecteur of controle-ambtenaar zal er dan eerder vanuit gaan dat het wel goed zit. De controle is dan eerder afgerond. De Belastingdienst zal tijdens de controle een algemene indruk willen krijgen van uw administratie en uw bedrijf. Hierbij kent men diverse controletechnieken. Vanaf 2011 worden controles niet meer eens in de 5 of 10 jaar uitgevoerd, maar wordt er steeds meer gecontroleerd binnen bepaalde groepen bedrijven (horeca, markt, coffeeshop, etc.) of op bepaalde onderdelen (loon, auto van de zaak, export en BTW, etc.).

De controletechnieken van de Belastingdienst

Lage privébestedingen: de Belastingdienst kan berekenen wat u privé heeft uitgegeven. Dit doet zij via een vermogensvergelijking. Is het bedrag wat hieruit komt ongeloofwaardig, dan zal dit een basis vormen voor een nader onderzoek. Een laag privébestedingspatroon kan duiden op zwart geld, buitenlandse bankrekeningen, zwarte omzet, etc.
Niet regelmatige privé-opnamen: onregelmatige privé-opnamen kunnen duiden op zwart inkomen, immers u leeft wel regelmatig.
Lage bruto winstmarge: als een bruto winstmarge laag is, kan dit duiden op verdwenen omzet of zwarte omzet. De Belastingdienst onderzoekt vele bedrijven en beschikt dus over gemiddelde cijfers. De Belastingdienst kan dit als norm nemen en een correctie opleggen of de administratie verwerpen. Het kan zijn dat er een redelijke verklaring is voor de lagere marge (straat dicht, b-locatie, lagere prijzen door acties, dure inkoop, etc.)
Derdenonderzoek: de Belastingdienst kan bij derden info hebben verkregen over uw bedrijf. Dit kan bijvoorbeeld een factuur of overeenkomst zijn. Deze moet dan ook in uw administratie aanwezig zijn.
Meld misdaad anoniem of klikbrief: het kan ook zijn dat de Belastingdienst via een anonieme mededeling of een klikbrief informatie over u of uw bedrijf heeft ontvangen. Hierdoor kan de Belastingdienst heel gericht een onderzoek instellen. Dit merkt u meestal vrij snel tijdens een boekenonderzoek.
Negatieve kas: de Belastingdienst kan op basis van de ontvangsten en uitgaven een kassaldo berekenen, dit is een theoretische kas. Als de kas in deze administratie ineens negatief is geworden, dan kan het vermoeden ontstaan dat er sprake is verzwegen inkomsten. Controleer de administratie en stelling van de belasting heel nauwkeurig, soms zijn de verschillen simpel te verklaren. Via de zogenaamde chi-kwadraattoets kan een cijferreeks gecontroleerd worden.
Contante stortingen: als u contant geld op uw bankrekening stort, moet u hiervoor een verklaring hebben. Dit geld kan namelijk voortkomen uit ontvangsten die u had moeten opgeven, zoals zwarte omzet.
Waarneming ter plaatste: een WTP, zoals de Belastingdienst dit noemt, is een goed middel om te kijken wat er op uw bedrijf op de dag heeft plaatsgevonden. De via een WTP verkregen informatie of de zaken die men heeft waargenomen, wordt dan vergeleken met uw administratie tijdens een boekenonderzoek. Dergelijke onderzoeken vinden vaak plaats bij zogenaamde 'contant bedrijven' zoals horeca, coffeeshop, markt, etc. Een WTP is niet automatisch de basis voor uw bedrijf, de Belastingdienst kan niet stellen dat de omzet te laag is omdat zij twee keer hebben waargenomen dat er bij u meer klanten binnen lopen, zie hiertoe ook een uitspraak van het Gerechtshof Arnhem d.d. 30 maart 2010.

Verwerpen boekhouding

Als de controlerende ambtenaar in uw administratie fouten ontdekt en stelt dat uw administratie niet de basis kan vormen voor de winstbepaling, kan hij de administratie verwerpen en de winst op basis van een schatting vaststellen. Dit middel gaat ver en mag niet zomaar worden toegepast. De rechter zal hier kritisch naar kijken. In dit artikel wordt uitgebreid ingegaan op dit onderwerp.

Mr. Dennis J.B. Jongbloed