Erfbelasting in internationaal perspectief

Belastingheffing over vermogen zal iedereen ervaren als onrechtvaardig, dit is het ook. Het schijnt zelfs de meest gehate belasting in Nederland te zijn. U kunt de belastingheffing beperken door:

testament;
huwelijkse voorwaarden (alsnog) opstellen of laten vervallen;
jaarlijks vermogen overhevelen;
bedrijf schenken;
emigreren (nationaliteit wijzigen).

In dit artikel wordt ingegaan op de emigratie, bepaalde landen kennen geen schenkbelasting (Portugal) of erfbelasting of slechts een heel laag tarief (zoals Italië). Succesie wordt geheven in de vorm van schenkbelasting en erfbelasting. Bepalend is de woonplaats van degene die schenkt of nalaat.

Waarover wordt geheven?

Inwoner van Nederland: de erfbelasting is men verschuldigd als een inwoner van Nederland (of die hier nog geen 10 jaar weg is) vermogen overdraagt aan een ander. Het vermogen hoeft niet in Nederland te zijn gelegen, dus ook een buitenlandse vakantiewoning valt onder het Nederlandse recht. Als de verkrijgers (meestal uw kinderen of familie) niet in Nederland wonen, maakt dit voor de Nederlandse erfbelasting geen verschil, u woont immers in Nederland en dit zal de grondslag bepalen.
Nederlandse nationaliteit: de erfbelasting is men verschuldigd als iemand met de Nederlandse nationaliteit binnen 10 jaar na zijn emigratie uit Nederland in het buitenland komt te overlijden. Een niet veel gehanteerde oplossing is het aannemen van de buitenlandse nationaliteit en het laten vervallen van de Nederlandse nationaliteit.
Vermogensbestanddelen in Nederland: tot 2010 moest u ook erfbelasting in Nederland betalen over vermogen dat in Nederland was gelegen, dit terwijl u zelf niet in Nederland woonde (recht van overgang). Dit is afgeschaft. Een Belg met een vakantiewoning in Nederland hoeft dus geen erfbelasting meer in Nederland te betalen.

In het buitenland zie je soms ook andere aanknopingspunten, namelijk:

Erfgenaam woont in het land (voorbeeld Frankrijk).
Erflater had vermogen in het land (voorbeeld Spanje).

Erfgenaam woont in buitenland

Nederland doet hier niks mee, het gaat immers om de erflater. Sommige landen kennen regelingen die wij in Nederland niet kennen. In sommige landen wordt er geheven over verkrijgingen uit Nederland, hierbij kunt u denken aan Frankrijk.

Welke landen kennen geen erfbelasting?

In verschillende landen is de erfbelasting afgeschaft, de bekendste landen zijn:

Italië (thans zeer laag tarief);
Zwitserland (vele provincies);
Zweden;
Portugal;
Rusland;
Israël;
Oostenrijk.

Er zijn ook landen met bijzondere regelingen, een voorbeeld hiervan is Spanje. Als u geen bezittingen in Spanje heeft (bijvoorbeeld beleggingen, spaargeld, etc. in Nederland aanhouden) en Nederland 10 jaar hebt verlaten en uw erfgenamen wonen niet in Spanje, dan hoeft u zowel in Nederland als in Spanje geen erfbelasting te betalen.

Bepalend voor deze twee belastingen is dus de woonplaats van degene die iets schenkt of nalaat. De woonplaats van degene die iets via een schenking of uit een nalatenschap ontvangt, is irrelevant.

10-jaars fictie. Belastingdienst achtervolgt u

U emigreert. Wat heeft u dan nog met de Nederlandse Belastingdienst te maken? Veel, kan ik u vertellen. In eerste instantie krijgt u een zogenaamde conserverende aanslag en daarnaast heeft Nederland een wettelijke bepaling die stelt dat u bij een schenking of overlijden binnen 10 jaar na uw emigratie nog steeds belasting in Nederland moet betalen (schenkbelasting of erfbelasting). U moet dan nog wel de Nederlandse nationaliteit hebben.

De tienjarenregeling is waarschijnlijk binnen Europa niet te handhaven, maar voorlopig bestaat de regeling nog. In een procedure tussen Zwitserland en Nederland heeft de rechter zelfs geoordeeld dat de wetgeving is toegestaan. Steeds als u weer in Nederland gaat wonen, begint de tienjarenregeling weer te lopen.

Dubbele heffing

Als u emigreert naar een land dat ook schenk- en/of erfbelasting zou heffen, dan kan er dubbele heffing ontstaan over uw schenking of nalatenschap. U kunt dit voorkomen door een goed advies, bijvoorbeeld het aannemen van een andere nationaliteit in combinatie met een testament. Niet alle landen zijn scheutig met het verlenen van hun nationaliteit, dit kost even tijd en veel energie. Nederland heeft met een aantal landen verdragen voor erfbelasting gesloten, dit is een beperkt aantal landen, namelijk:

Zwitserland (1951);
Zweden (1952);
Finland (1954);
Verenigde Staten van Amerika (1969);
Israël (1974);
Groot-Brittannië en Noord-Ierland (1979);
Oostenrijk (2001).

De onder 6 en 7 genoemde verdragen hebben betrekking op schenkbelasting en erfbelasting. De andere verdragen zien alleen op erfbelasting (dus bij overlijden). De onder 2,5 en 7 genoemde verdragen hebben niet veel nut meer, deze landen kennen geen erfbelasting meer.

Als u in een land woont waar Nederland geen verdrag mee heeft gesloten, kan wellicht het besluit voorkoming dubbele belasting uitkomst bieden. Nederland kan op basis van dit besluit een deel van de in het woonland verschuldigde belasting teruggeven. Voor de Antillen kan wellicht de Belastingregeling voor het Koninkrijk uitkomst bieden, doordat deze groep eilanden in 2 groepen is verdeeld (sinds 2010) is een goed advies noodzakelijk.

In Nederland gelegen onroerend goed van een persoon die in het buitenland woont, wordt (na 10 jaar) niet meer in de Nederlandse heffing betrokken, tot 2010 was dit niet zo.

Trust en estate planning

Sinds 2010 kennen we in de Nederlandse wetgeving de APV (afgezonderd particulier vermogen). HIeronder moet u verstaan de trust, Stiftungen, Treugands, stichtingen en vergelijkbare rechtsfiguren. Tot 2010 was u dit vermogen echt kwijt. Als u na een emigratie weer in Nederland zou gaan wonen, dan waren de vermogens in de APV niet onderworpen aan erfbelasting, dit is sinds 2010 niet meer zo. Sinds 2010 wordt dit vermogen toegerekend aan de inbrenger. Als u in Nederland woont, moet u hierover inkomstenbelasting betalen en bij overlijden is er erfbelasting over verschuldigd. Dit is niet aan de orde als u bij uw overlijden niet (fictief) in Nederland woont.